Lưu ý phòng bệnh trong điều kiện bão và ngập lụt

Mỗi mùa mưa bão đi qua, bên cạnh thiệt hại về tài sản và cơ sở hạ tầng, sức khỏe cộng đồng cũng chịu nhiều rủi ro. Nước lũ dâng cao làm ô nhiễm nguồn nước, cuốn trôi rác thải, xác động vật, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, virus và ký sinh trùng sinh sôi. Các bệnh truyền nhiễm như tiêu chảy, sốt xuất huyết, viêm da, đau mắt đỏ hay bệnh đường hô hấp thường bùng phát sau ngập lụt. Để giảm thiểu tác động, mỗi người cần chủ động trang bị kiến thức phòng bệnh đúng cách, bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

Tại sao bão và ngập lụt dễ kéo theo dịch bệnh?

Ngập lụt không chỉ làm gián đoạn đời sống mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến vệ sinh môi trường. Khi nước lũ hòa lẫn rác thải, phân, hóa chất độc hại và xác động vật, nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm nặng. Người dân sử dụng nguồn nước này cho ăn uống, nấu nướng hoặc vệ sinh dễ bị nhiễm khuẩn đường ruột.

Bên cạnh đó, nước đọng lâu ngày là môi trường lý tưởng cho muỗi Anopheles và Aedes – thủ phạm truyền bệnh sốt rét và sốt xuất huyết. Không gian ẩm ướt, chật chội khi người dân phải sơ tán cũng khiến virus gây bệnh đường hô hấp lây lan nhanh hơn.

Các bệnh thường gặp sau bão, ngập lụt

Bệnh đường tiêu hóa

Tiêu chảy cấp, lỵ, tả và thương hàn là những bệnh phổ biến nhất. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc ăn uống thực phẩm nhiễm khuẩn, uống nước bẩn hoặc vệ sinh cá nhân kém. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng mất nước có thể gây tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Các bệnh do muỗi truyền

Nước đọng là nơi sinh sản của muỗi vằn truyền sốt xuất huyết. Sau mưa lũ vài ngày, số ca bệnh thường gia tăng. Ngoài ra, nguy cơ sốt rét vẫn hiện hữu ở một số vùng rừng núi.

Bệnh ngoài da và mắt

Viêm da, nấm da, loét kẽ chân hay “chân ngập lụt” do ngâm nước bẩn nhiều giờ là tình trạng thường gặp. Bệnh đau mắt đỏ do virus Adeno cũng dễ bùng phát khi vệ sinh kém, dùng chung khăn, nước rửa mặt.

Bệnh đường hô hấp

Cúm mùa, viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi tăng cao trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, môi trường đông đúc. Người già và trẻ em dễ mắc bệnh và diễn tiến nặng hơn.

Lưu ý phòng bệnh trong và sau ngập lụt

Giữ gìn vệ sinh nguồn nước

• Chỉ sử dụng nước sạch đã qua đun sôi hoặc xử lý bằng Cloramin B, viên Aquatabs.
• Nếu không có nguồn nước an toàn, có thể lọc thô bằng vải sạch trước khi khử trùng.
• Tuyệt đối không uống nước mưa, nước giếng chưa qua xử lý khi có ngập.

An toàn thực phẩm

• Ăn chín, uống sôi, tránh sử dụng thức ăn ôi thiu hoặc bảo quản không đúng cách.
• Không ăn rau sống rửa bằng nước nhiễm bẩn.
• Che đậy thực phẩm cẩn thận để tránh ruồi, muỗi và côn trùng.

Phòng chống muỗi và côn trùng

• Dọn dẹp, phát quang bụi rậm quanh nhà, lật úp các vật chứa nước mưa.
• Ngủ màn, sử dụng kem xua muỗi hoặc hương đuổi muỗi.
• Vệ sinh môi trường định kỳ để cắt đứt vòng đời muỗi.

Bảo vệ da và mắt

• Hạn chế lội nước ngập nếu không cần thiết, mang ủng hoặc giày cao su khi di chuyển.
• Sau khi tiếp xúc nước lũ, cần rửa sạch tay chân bằng xà phòng sát khuẩn.
• Dùng dung dịch nhỏ mắt sát trùng nhẹ khi có biểu hiện đỏ, ngứa hoặc chảy ghèn.

Giữ ấm và phòng bệnh hô hấp

• Tránh để cơ thể nhiễm lạnh, đặc biệt là trẻ nhỏ và người già.
• Thay quần áo ướt ngay lập tức, sưởi ấm khi cần thiết.
• Không tụ tập nơi đông người nếu có triệu chứng cúm, ho, sốt để tránh lây lan.

Chăm sóc sức khỏe cá nhân

• Tiêm phòng đầy đủ, đặc biệt là vắc-xin uốn ván, cúm và viêm gan A khi có chỉ định.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Người mắc bệnh mạn tính (tăng huyết áp, tiểu đường, hen suyễn) cần đảm bảo thuốc mang theo trong thời gian sơ tán.

Khi nào cần đến cơ sở y tế?

Sau ngập lụt, nhiều người thường chủ quan tự xử lý khi có triệu chứng nhẹ. Tuy nhiên, cần đến cơ sở y tế ngay nếu gặp các dấu hiệu:

• Tiêu chảy nhiều lần/ngày, mất nước (khát nhiều, môi khô, mắt trũng).
• Sốt cao kéo dài không giảm, nổi ban xuất huyết nghi ngờ sốt xuất huyết.
• Đau tức ngực, khó thở, ho khạc đờm vàng hoặc xanh.
• Vết thương ngoài da sưng đỏ, chảy dịch mủ hoặc lan rộng.
• Mắt sưng đau dữ dội, chảy nhiều ghèn vàng.

Điều trị kịp thời sẽ giảm nguy cơ biến chứng và lây lan dịch bệnh.

Vai trò của cộng đồng và cơ quan y tế

Công tác phòng chống dịch bệnh sau bão lụt không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Chính quyền địa phương cần triển khai phun hóa chất diệt muỗi, cấp phát Cloramin B, hướng dẫn vệ sinh môi trường. Các tổ chức y tế cần tổ chức khám lưu động, phát hiện sớm và xử lý kịp thời ổ dịch. Người dân cần phối hợp, thực hiện đúng khuyến cáo và thông báo ngay khi có dấu hiệu bệnh bất thường trong cộng đồng.

Bão và ngập lụt để lại nhiều hệ lụy cho sức khỏe cộng đồng, trong đó nguy cơ dịch bệnh bùng phát là mối đe dọa nghiêm trọng. Chủ động phòng bệnh bằng việc giữ gìn vệ sinh nguồn nước, ăn chín uống sôi, phòng chống muỗi, bảo vệ da – mắt, giữ ấm cơ thể và theo dõi sức khỏe thường xuyên chính là cách bảo vệ bản thân và gia đình. Bên cạnh đó, sự đồng hành của cơ quan y tế và cộng đồng giúp giảm thiểu thiệt hại, sớm ổn định đời sống sau thiên tai.